ŠKOLOVANJE I OBUKA AMERIČKIH VOJNIH PILOTA Novak Đorđević Reč autora... ...Kao pilota, profesionalna znatiželja uvukla me u dugotrajno razmatranje jednog problema: kako su SAD uspele da razviju i održe funkcionalnim glomaznu strukturu svojih vazdušnih snaga i učine ih najsnažnijom vazduhoplovnom silom na planeti gajeći ambicije da će se ta i takva sila do kraja prvog kvartala 21. veka transformisati u prve (i verovatno jedine) "Kosmičke i vazdušne snage"? Od mnoštva materijala koji mi je prošao kroz ruke u poslednjih nekoliko godina, izdvojio sam jedan aspekt koji objašnjava kako funkcioniše sistem školovanja kadra za ovako glomazno vazduhoplovstvo, a što je, prema mom mišljenju, jedan od ugaonih kamenova za razumevanje postavljenog problema. Sistem školstva je osnov svakog sistema, počev od sitnih privatnih firmi do najveće na svetu – vojske. Kao relativno mlada nacija, Amerikanci su uspeli da postignu najviše i pored paradoksa da je avijacija kakvu poznajemo u današnjoj formi njihov izum (braća Rajt, 1903. godina), a do Drugog svetskog rata potpuno su je zapostavili za razliku od Evropljana. Do kraja 20. veka SAD su razvile najjače vazduhoplovne snage na planeti, koje iziskuju perfektan sistem školovanja kadra, koji je istovremeno i osnova postojećih i zalog budućih vazdušnih snaga. Analizirajući njihov sistem školovanja, koristimo se prilikom da učimo na njihovom iskustvu i primerima i da na najbolji način iskoristimo saznanja onih koji su u ovoj oblasti daleko ispred svih ostalih. Održavanje i razvoj glomaznih vazduhoplovnih snaga zahteva ogromne materijalne i ljudske resurse, a talenat za inteligentno obavljanje ovakvih zadataka ispoljili su upravo Amerikanci. Kada se stvari posmatraju na ovaj način, nije čudno što je ovakav sled događaja izazvao nužan efekat – američki vazduhoplovni egocentrizam. I pored ogromnih fondova za finansiranje školovanja, obuke, trenaže, istraživanja, razvoja, vojnih operacija i dr., američki vazduhoplovni stručnjaci nalaze načine da neprekidno modifikuju i prilagođavaju osnovni element vazdušne moći SAD – školovanje i obuku. Generalno, ovaj proces kreće se u pravcu združenog osposobljavanja vazduhoplovnog kadra USAF-a, US NAVYa, USMC-a i drugih komponenata američke vojne moći. Prednosti su mnogobrojne, a ključni motivi su smanjenje troškova obuke i režijskih troškova, uz istovremeno povećanje efikasnosti centralizovanjem školovanja i obuke, kao i smanjenjem dužine trajanja obrazovnog procesa. Deo poslova u vezi sa osnovnim školovanjem i obukom pilota prebacuje se u nadležnost civilnih organizacija koje imaju ugovore sa vojskom, što značajno umanjuje naprezanje vojnih kapaciteta i materijalno-finansijskih sredstava, uz jednak kvalitet obrazovnog procesa i selekcije kadrova. Školovanje na elitnim vazduhoplovnim školama otvoreno je i za civilnu strukturu, kao i za pripadnike armija drugih zemalja, a interesovanje za takvo školovanje je ogromno. To govori o ugledu ovih institucija u SAD i u svetu, kao i o njihovom vodećem mestu među obrazovnim institucijama za vazduhoplovstvo i kosmonautiku. Međutim, suština uspeha američke vazduhoplovne industrije i vazduhoplovstva jeste – kvalitetan kadar, tj. kvalitetno selektovan i obučen pojedinac u okviru kvalitetnog tima i timskog rada. Iskreno se nadam da će čitaoci pronaći interesantne podatke u ovoj knjizi, posmatrajući je i kao tematsko i kao stručno štivo koje podjednako može zainteresovati i informisati laika, entuzijastu i stručnjaka kada je reč o vojnom vazduhoplovstvu. Knjiga je izašla u izdanju Vojnoizdavačkog zavoda, 11000 Beograd, Balkanska 53. Štampana na latinici, u punom koloru na 203 stranice i bogato je ilustrovana sa ukupno 144 ilustracije. Format knjige je B5, broširan povez. AUTOR: Novak Đorđević Rođen 1972. godine u Beloj Crkvi, u Banatu. Nakon završene osnovne škole odlazi u Mostar u Vazduhoplovnu Vojnu Gimanziju koju završa kao treći u rangu klase 1991. godine. Školovanje nastavlja na Vazduhoplovnoj Akademiji koja je zbog rata u Hrvatskoj preseljena iz Zadra u Rajlovac kraj Sarajeva. Posle školovanja u Beogradu i Podgorici, Akademiju završava u Prištini kao pilot na nadzvučnoj borbenoj avijaciji, kao drugi u rangu klase. U Prištini radi sve do leta 1999. godine, kada je sa jedinicom prebaziran u Beograd na najveći srpski vojni aerodrom Batajnicu. Dobija prekomandu u 126. lovačku avijacijsku eskadrilu gde i danas radi. U leto 2003. godine završio je kurs Liders for the 21. century, u George C. Marshall Centre-u u nemačkom gradu Garmishpartenkirchen-u. Trenutno je na poslediplomskim studijama na Fakultetu Organizacionih Nauka u Beogradu, smer Informacioni sistemi. Sa grupom kolega iz eskadrile koautor je knjige "Ultralako letenje i zmajarenje" koja je izašla iz štampe 2001. godine (ovu knjigu možete pogledati i naručiti na stranicama AERO BOOK-a). Izvod iz sadržaja knjige: UVOD POGLAVLJE 1. AKADEMIJA VAZDUŠNIH SNAGA SAD (USAF ACADEMY – USAFA) POGLAVLJE 2. ZDRUŽENA SPECIJALISTIČKA OBUKA PILOTA POGLAVLJE 3. ŠKOLE ZA NAJVIŠE STRUČNO USAVRŠAVANJE BORBENIH PILOTA SAD ŠKOLA ORUŽJA I TAKTIKE VAZDUŠNIH SNAGA SAD (USAF WEAPON SCHOOL) ŠKOLA ORUŽJA I TAKTIKE RATNE MORNARICE SAD (TOPGUN) ŠKOLA Z AOPITNE PILOTE VAZDUŠNIH SNAGA SAD (USAF TEST PILOT SCHOOL) ŠKOLA Z AOPITNE PILOTE RATNE MORNARICE SAD (US NAVAL TEST PILOT SCHOOL) LEGENDE ČAK JEGER (CHUCK YEAGER) – ČOVEK JAČI OD ZVUČNOG ZIDA DŽO H. INGL (JOE H. ENGLE) – JEDAN OD OSMORICE DŽO VOKER (JOE WALKER) – NA VISINI OD 106 KILOMETARA DR DŽON STEP (JOHN STAPP) – HRABRI LEKAR ALAN ŠEPARD (ALAN SHEPARD) – PRVI AMERIKANAC U KOSMOSU DŽON GLEN (JOHN GLEN) – PRVA AMERIČKA KOSMIČKA ORBITA I NAJSTARIJI ASTRONAUT U SVETU   POGLAVLJE 4. ŠKOLE ZA NAJVIŠE KOMANDNO USAVRŠAVANJE VOJNIH PILOTA SAD POGLAVLJE 5. PLANIRANJE ZA 21. VEK VAZDUŠNA I KOSMIČKA MOĆ ZA 21. VEK BUDUĆE TOTALNE SNAGE ZAKLJUČAK OBJAŠNJENJA MANJE POZNATIH POJMOVA ORGANIZACIJA VAZDUŠNIH SNAGA SAD (ORGANISATION OF THE US AIR FORCE) SPISAK AVIONA I HELIKOPTERA ZA OBUKU VOJNIH PILOTA SAD SA PREGLEDOM OSNOVNIH TAKTIČKO-TEHNIČKIH KARAKTERISTIKA SPISAK SKRAĆENICA PO ABECEDNOM REDOSLEDU PRILOZI LITERATURA INTERNET LINKOVI KNJIGE, PRIRUČNICI, DOKUMENTI